Zalew Rejów znajduje się w województwie Świętokrzyski, na terenie Powiatu Skarżyskiego, w gminie Skarżysko-Kamienna (położenie geograficzne: 51^o 5′ 18″ szerokości północnej, 20^o 51′ 12″ długości wschodniej).

Powierzchnia wody: ok. 30 hektarów. Poziom piętrzenia: 244,85 m n.p.m. Średnia głębokość przy ujściu rzeki Kamionki ok. 1,5 m, maksymalna: 5-7 m przy tamie.

Zalew rejowski został został utworzony jako zbiornik retencyjny na rzece Kamionce i jest otoczony lasem mieszanym, w którym dominuje sosna, ale także dąb i grab . Rejów jest dość wąski i długi, Ma charakter rynnowy.

Rzeka Kamionka (dawna nazwa Łączna), zasilająca Rejów, jest prawym dopływem rzeki Kamiennej, do której uchodzi na obrzeżach Skarżyska, po ujściu z zalewu. Kamionka ma długość 17 km oraz powierzchnię zlewiska ok. 107 km². We wcześniejszym biegu na Kamionce utworzono zbiornik zaporowy w Suchedniowie, o powierzchni lustra wody około 22 hektary.

Nazwa „Rejów” jest na tyle pojemna, że spotykamy ją w literaturze w różnych aspektach. Bogate w treści są opracowania historyczne związane choćby z historią wąchockich Cystersów, z historią hutnictwa i górnictwa, ze Stanisławem Staszicem i budową Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, z początkami miasta Skarżyska-Kamiennej i budową Państowej Fabryki Amunicji, z historią sportu (lekkoatletyka, piłka nożna, wioślarstwo) i rozwoju Rejowa jako ośrodka rekreacyjnego. Nie brakowało również tragicznych wydarzeń jak np. powódź w 1939 roku. Dotarli tu geologowie, którzy stwierdzili, że krajobraz i kształtujące się w nim obiekty przyrodnicze i pochodzenia antropogenicznego rozwijają się na pokładach geologicznych powstałych w erze mezozoicznej w okresie triasowym. Wody polodowcowe i działalność rzek wypreparowały Kotlinę Skarżyską i doliny rzeczne Kamionki i Kamiennej. Twory przyrody nieożywionej - jaskinie, głazy narzutowe, formy skalne o niespotykanych kształtach będące wynikiem przemian geologicznych zawsze przyciągały uwagę ludzką, wzniecały ciekawość, budziły lęk, stawały się kanwą baśni, przypowieści, legend. Czas, procesy geologiczne, woda, wiatr i słońce, wpłynęły na ostateczny kształt krajobrazu Skarżyska i okolic. Niezbędne okazało się przedstawienie obrazu przyrody Rejowa. Niniejszy tekst jest sumą kompilacji danych dostepnych w opracowaniach przyrodniczych i obserwacji terenowych dokonywanych w ostatnich 3 dekadach.

Zalew Rejowski położony jest w granicach miasta w południowej jego części. U jego wylotu, w pobliżu tamy, po obu stronach występują wychodnie pstrego piaskowca tworzące stoki zwężającej się tu, przełomowej doliny Kamionki. Wypiętrzają się na 40 m. w stosunku do dna doliny rzecznej. Na stokach i w części szczytowej piaskowcowych wychodni procesy geologiczne doprowadziły do wytworzenia różnorodnych form skalnych w postaci jaskiń, wnęk, nawisów, półek, bram. Tu zlokalizowana jest perełka przyrody skarżyskiej oprócz „Skałka Rejowska”.

Najstarsza wzmianka o przyrodzie naszego obszaru pochodzi z połowy XIX wieku i zawarta była w pierwszej przyrodniczej monografii regionalnej napisanej przez Józefa Sapalskiego i zawierającej podstawowe wiadomości o ukształtowaniu terenu, glebach, klimacie, szacie  roślinnej i faunie. Zwraca w niej uwagę informacja o żbiku w okolicach Bodzentyna i Łagowa i o minogu strumieniowym oraz pstrągu potokowym w Kamiennej (SAPALSKI 1862). Rejów nie stanowił szczególnie interesującego obiektu badawczego. Z początku XX w. pochodzą pierwsze wzmianki florystyczne z naszego regionu kiedy to GANEŠIN (1909), w dolinie rzeki Kamionki odkrył, koło stacji kolejowej w okolicy miejscowości Suchedniów stanowisko omiega górskiego (Doronicum austriacum). W latach dwudziestych ubiegłego stulecia dotarł tu badacz-przyrodnik, miłośnik regionu świętokrzyskiego, profesor Edmund Massalski, który w lasach łęgowych w dolinie Kamionki odkrył stanowiska arniki górskiej (Arnica montana) i omiega górskiego (Doronicum austriacum), a na “Skałce Rejowskiej” stanowisko rzadkiego gatunku paproci – zanokcicy północnej ( Asplenium septentrionale). Pół wieku później śladami jego podążali naukowcy z Instytutu Biologii WSP w Kielcach m.in. dr. E. Bróż i dr. A. Przemyski dokonując inwentaryzacji florystycznej. Do opisu przyrody niewielki wkład wniósł również autor niniejszego opisu prezentując materiały w Skarżyskich Zeszytach Ligi Ochrony Przyrody. Najstarszego opisu uwzględniający cechy geologiczne wychodni piaskowcowych w pobliżu Rejowa zawdzięczamy znakomitemu geologowi świętokrzyskiemu, Janowi Czarnockiemu, który w 1932 r. pisał: „Po drodze na pd. od Suchedniowa, równolegle do plantu kolejowego w pobliżu wsi Rejowiec położone są piękne i malownicze urwiska skałek pstrego piaskowca, ciągnące się na przestrzeni kilkuset metrów. Miejscami dochodzą do 4-5 m wysokości. Na skałkach tych rośnie rzadka paproć znana w Świętokrzyskiem tylko ze Św. Krzyża Asplenium lobatum (…) Skałki są dewastowane przez przygodnych eksploatatorów, którym są wydzierżawiane przez Dyrekcję Lasów Państwowych w Radomiu. Należałoby pewną część najważniejszą wydzielić i zabezpieczyć przed zniszczeniem (…) Sprawa pilna, gdyż dotychczasowa rabunkowa eksploatacja dokonała wielu szkód” (CZARNOCKI 1932). Możemy więc tylko próbować sobie wyobrazić jak skałki wyglądały przed tymi szkodami. Później skałki w Rejowie opisywał znawca przyrody świętokrzyskiej Edmund Massalski (1945, 1967). Znał je również Lindner (1972) pisząc o genezie skałek Piekło pod Niekłaniem. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. obiekt został formalnie zinwentaryzowany (powstała karta Dokumentacyjna – URBAN 1986), zaś jesienią 1987 r. został objęty ochroną jako pomnik przyrody (URBAN 1990; ALEXANDROWICZ i in. 1992; WRÓBLEWSKI 2000).

Na przełomie triasu i jury zaznaczyły się ruchy górotwórcze związane z fazą starokimeryjską orogenezy alpejskiej, co spowodowało wyniesienie terenu na którym obecnie rozciąga się Skarżysko, a morze ustąpiło z tego terenu. Ostateczne wypiętrzenie nastąpiło w kredzie kiedy to miało miejsce kilka bardziej intensywnych faz orogenezy alpejskiej. Od tej pory wszystkie formy powierzchni kształtowały się w warunkach lądowych. Nachylenie terenu powodowało, że wody spływając w kierunku morza unosiły ze sobą duże ilości materiału. Na swej drodze napotykały szereg równolegle przebiegających pasm wzniesień, przez które musiały najpierw przebić się, a potem ostatecznie utorować szlak spływu ku morzu. W ten sposób powstała rozległa dolina Kamiennej oraz doliny jej dopływów – Kamionki i Żarnówki (Kaczki ). Kamionka i Żarnówka utworzyły doliny przełomowe w paśmie Wzgórz Suchedniowskich. Istotne znaczenie dla ostatecznego uformowania rzeźby terenu miały procesy zachodzące w okresie ery kenozoicznej, która rozpoczęła się ok. 2 mln. lat temu. Szczególną rolę odegrały występujące w kenozoiku, zlodowacenia. Zasięg pierwszego a nich jest trudny, do odtworzenia. Drugie, zwane południowopolskim lub krakowskim, dotarło aż do Karpat i Sudetów, pokryło prawie cały obszar dzisiejszej Polski, a szczyty Gór Świętokrzyskich prawdopodobnie sterczały ponad czapą lodową w postaci nunataków. Ocieplenie, które po nim nastąpiło spowodowało topnienie ogromnych mas lodu, i przyspieszało erozję wodną. Kolejne dwa zlodowacenie, nie dotarły już do Gór Świętokrzyskich, choć warto zaznaczyć, że podczas trzeciego zlodowacenia /środkowopolskiego / czoło lądolodu zatrzymało się u północnych granic dzisiejszego Skarżyska-Kamiennej. Odsłonięte po ustąpieniu lodowca twarde piaskowce poddane zostały działaniu czynników atmosferycznych słońca, wiatru, wody. W tak ukształtowanym krajobrazie rozpoczął działalność człowiek, a efekt tych oddziaływań możemy obserwować obecnie.

Od strony wschodniej u podnóża wychodni piaskowcowych występuje roślinność przejściowa związana ze zdegradowanym lasem mieszanym Querco roboris-Pinetum i zaroślami zaliczanymi do zbiorowisk typu Prunetalia. Warstwę drzew stanowią: brzoza (Betula verrucosa), sosna zwyczajna (Pinus sylvestris), kasztanowiec (Aesculus hippocastanum), osika (Populus tremula), buk (Fagus silvatica), modrzew (Larix decidua), dąb szypułkowy (Quercus robur), czereśnia (Prunus avium). W podszycie spotykany różne gatunki wierzb (Salix sp.), tarninę (Prunus spinosa), bez czarny ( Sambucus nigra ), jarząb pospolity (Sorbus aucuparia), malinę (Rubus idaeus), kruszynę (Frangula alnus), leszczynę (Coryllus avelana), dziką różę (Rosa sp.), jeżynę (Rubus sp.). Runo stanowią takie gatunki jak: łopian większy (Arctium lappa) , babka lancetowata (Plantago lanceolata), szczaw (Rumex sp.), mniszek lekarski (Taraxacum officinale), pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), czyściec leśny (Stachys sylvatica), jastrzębiec baldaszkowaty (Hieracium umbellatum) , kokoryczka wonna (Polygonatum odoratum), konwalia majowa (Convallaria majalis), niecierpek drobnokwiatowy (Impatiens parviflora) i inne, a z paproci: orlica pospolita (Pteridium aquilinum), wietlica samicza (Athyrium filix femina), zachyłka (Phegopteris). Odrębnego opracowania wymaga zobrazowanie flory nasypów kolejowych sąsiadującej z zalewem linii kolejowej Warszawa – Kraków.

Na uwagę zasługuje roślinność zasiedlająca pęknięcia, szczeliny i półeczki skalne na terenie „Skałki Rejowskiej”. Cienka warstewka gleby, która się tu tworzy stanowi mało stabilne podłoże i daje minimalną dawkę substancji mineralnych niezbędnych do wegetacji. Nie wszystkie gatunki mają tu odpowiednie warunki do bytowania. Na wąskich półeczkach wyrastają krzewinki jagody – borówki czarnej (Vaccinium myrtillus), różne gatunki traw oraz siewki drzew i krzewów. Spośród szczelin skalnych wychylają swe liście paprocie: narecznica samcza (Dryopteris filix-mas) i krótkoostna (D. dilatata), wietlica samicza (Athyrium filix femina), paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare) zwana słodyszką, oraz zasługująca na szczególną uwagę zanokcica północna (Asplenium septentrionale). Ten gatunek zanokcicy należy do rzadkości na terenie kielecczyzny. Do dnia dzisiejszego przetrwała tylko jedna kępka tej paproci. Należy zaznaczyć, że jest to gatunek ginący i dlatego został wpisany w „Czerwonej Księdze” stanowiącej wykaz roślin, które gwałtownie ustępują i z tego powodu wymagają szczególnej ochrony. Powierzchnię skał pokrywają porosty skorupiaste i listkowate, ponieważ dzięki symbiozie grzyba i glonów mogą one znosić najtrudniejsze warunki bytowania. Na uwagę zasługują informacje dotyczące występowania porostów na pomnikach przyrody w Skarżysku -Kamiennej (WÓJCIK H. 2003). Na trzech z nich, nieistniejącym już pomnikowym dębie w lesie przy ul. Słonecznej oraz dębie rosnącym na terenie Muzeum Orła Białego i klonie rosnącym na terenie ośrodka Rejów (obecnie teren prywatny), stwierdzono występowanie kilkudziesięciu gatunków porostów, w tym gatunków objętych ochroną. Niestety zmiany cywilizacyjne przyczyniają się do niszczenia porostów, które chłonąc wodę całą powierzchnią, jednocześnie wchłaniają znajdujące się w niej substancje toksyczne. Zwiększona zawartość tych substancji w powietrzu w pobliżu ośrodków miejskich, w których stosuję się indywidualne ogrzewanie węglem spalanym w domowych kotłowniach, oraz w pobliżu zakładów przemysłowych, wpływa na obniżenie pH wód opadowych, co w konsekwencji prowadzi do zamierania plech porostów.

Bezpośrednio w otoczeniu zalewu spotykamy zbiorowiska boru świeżego oraz gatunki synantropijne. Dominuje sosna (P. sylvestris) z domieszką brzozy (B. verrucosa) i dębu (Q. robur), W silnie wydeptywanym runie utrzymują się różne gatunki traw, siewki drzew i krzewów, krzewinki borówki (V. myrtillus) i janowca barwierskiego (Genista tinctoria), a także rośliny zarodnikowe – mchy oraz paprocie: orlica (P. aquilinum) i wietlica samicza (A. filix femina). Ze względu na zmienną wysokość lustra wodnego roślinność brzegowa jest słabo rozwinięta.

Świat zwierzęcy.

Faunę licznie reprezentują różne gatunki bezkręgowców: owady (ważki, chrząszcze i pluskwiaki wodne), pajęczaki, pierścienice, mięczaki. Kręgowce reprezentowane są przez przedstawicieli ryb, płazów, gadów, ptaków  i ssaków. Z ryb spokojnego żeru występują: karpie (Cyprinus carpio), liny (Tinca tinca), karasie pospolite (Carassius carassius) isrebrzyste (Carassius gibelio), amury (Ctenopharyngodon idella), tołpygi białe (Hypophthalmichthys molitrix), leszcze (Abramis brama), jazie (Leuciscus idus), płocie (Rutilus rutilus), ukleje (Alburnus alburnus). Drapieżnymi rybami są szczupaki (Esox lucius), sumy (Silurus glanis), miętusy (Lota lota), węgorze (Anguilla anguilla), sandacze (Sander lucioperca), okonie (Perca fluviatilis),  jazgarze (Gymnocephalus cernua), klenie (Squalius cephalus) i bolenie (Leuciscus aspius). W wilgotnych miejscach bytują różne gatunki żab i ropucha szara. Gady występują nielicznie. Możemy tu spotkać beznogą jaszczurkę – padalca (Anguis fragilis), jaszczurkę zwinkę (Lacerta agilis, jaszczurkę żyworodną(Zootoca vivipara)rzadko węża z rodziny połozowatych – zaskrońca (Natrix natrix)czy żmiję zygzakowatą (Vipera berus). Warto nadmienić, że przed przebudową zbiornika na rozlewiskach powyżej jeszcze w połowie ubiegłego stulecia występował żółw błotny (Emys orbicularis). Spośród ptaków licznie występują wróble (domowy i mazurek) (Passer domesticus i P. montanus), sikory: bogatka i modra (Parus major et P. caeruleus ),gawron (Corvus frugilegus), kawka (Corvus monedula), wrona (Corvus corone cornix), sroka (Pica pica), sójka (Garrulus glandarius), szpak (Sturnus vulgaris), dzięcioł duży (Dendrocopos major), zięba (Fringilla coelebs). W okolicach wyspy często przebywa czapla siwa (Ardea cinerea), rzadziej bocian czarny (Ciconia nigra), czy sporadycznie rybołów (Pandion haliaetus). Ptactwo wodne reprezentuje kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos) czy czasami widywana mandarynka (Aix galericulata), a na przelotach na lustrze wodnym pojawiają się łabędzie (Cygnus olor), płaskonosy (Spatula clypeata), cyranki (Spatula querquedula), cyraneczki (Anas crecca). Fauna ssaków ze względu na bliskość zabudowy, penetrację terenu i hałas powodowany przez przejeżdżające przebiegającą w pobliżu linią kolejową pociągi jest uboga. Najczęściej spotykamy tutaj wałęsające się bezpańskie psy i koty. Największymi ssakami są łoś (Alces alces), którego trasy wędrówek przebiegają nieco powyżej Zalewu Rejowskiego, jeleń szlachetny (Cervus elaphus), sarna europejska (Capreolus capreolus),lis (Vulpes vulpes), kuna (Martes foina), jeż europejski (Erinaceus europaeus), wiewiórka (Sciurus vulgaris), kret (Talpa europaea) izając szarak (Lepus europaeus europaeus). Ssaki związane z wodą to wydra (Lutra lutra), bóbr (Castor fiber), piżmak (Ondatra zibethicus). Wieczorem wylatują nietoperze, które znajdują dogodne warunki bytowania w sąsiadującym z zalewem lesie, w załomach skalnych i na poddaszach pobliskich domów.

1. ALEKSANDROWICZ Z., KUĆMIERZ A., URBAN J., OTĘSKA-BUDZYN J. 1992, Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce, Wyd. Państw. Inst. Geol., Warszawa, s.140
2. BRÓŻ E. & PRZEMYSKI A. 1983(85). Nowe stanowiska rzadkich gatunków roślin naczyniowych z lasówWyżyny Środkowomałopolskiej. Część I. – Fragm. Flor. Geobot. 29(1): 19–30
3. BRÓŻE & PRZEMYSKI A. 1992. Omieg górski Doronicum austriacum– występowanie, zagrożenia oraz uwagi dotyczące ochrony jego reliktowych stanowisk w Polsce. – Chrońmy Przyr. Ojcz. 48(1): 51–61.
4. CZARNOCKI J., 1932, Mniej znane zabytki geologiczne Gór Świętokrzyskich. Ochr. Przyr. 12, s. 74 – 81.
5. GANEŠINS. 1909. Botaniko-geografičeskij očerk centralnoj časti Kelecko-Sandomirska-go Krjaža. – Zapiski Novo-Aleksandr. Inst. Selsk. Choz. Lesov. 20: 1–113.
6. MASSALSKI E. 1962. Obrazy roślinności Krainy Gór Świętokrzyskich. s. 119. WAG, Kraków.
7. STAŚKOWIAK A. (1987). Referat Sekretarza ZM LOP mgr Andrzeja Staśkowiaka pt. Przyroda i jej cenne elementy w Skarżysku i okolicy. Skarżyskie Zeszyty LOP. Zeszyt nr 1. Skarżysko-Kamienna. s. 25 – 35;
8. SAPALSKI J.  1862.  Pogląd   na  historyą  naturalną  Gubernii  Radomskiej.
9. STAŚKOWIAK A. 1988; Skałka Rejowska” pierwszym na terenie Skarżyska pomnikiem przyrody nieożywionej. Skarżyskie Zeszyty Ligi Ochrony Przyrody. Zeszyt nr 2. Skarżysko-Kamienna. s. 38 – 44.
10. STAŚKOWIAK A. 1989; Historia szaty roślinnej i świata zwierzęcego na terenie Skarżyska – cz.1. Skarżyskie Zeszyty Ligi Ochrony Przyrody. Zeszyt nr 3. Skarżysko-Kamienna. s. 37 – 41.
11. Urban J., 1990, Ochrona obiektów przyrody nieożywionej w Krainie Gór Świętokrzyskich, Rocznik Święt., KTN 17, s. 47 – 79.
12. WÓJCIK H. 2003. Pomniki przyrody jako siedliska porostów. Skarżyskie Zeszyty Ligi Ochrony Przyrody. Zeszyt nr 7. Skarżysko-Kamienna; s. 87 – 98.
13. Wróblewski T., 2000, Ochrona georóżnorodności w regionie świętokrzyskim, Wyd. Państw. Ins> Geologiczny, Warszawa, s. 88.
14. ZAJĄC A. & ZAJĄC M. 2001 (red.). Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. s. xii + 714. Nakładem Pracowni Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.